De DBA, opvolger van de VAR, heeft als doel schijnzelfstandigheid onder zzp’ers te bestrijden met een systeem van modelovereenkomsten. De wet is nog steeds in werking, maar handhaving vindt thans plaats op basis van Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026, dat op 31 december 2025 is verschenen.
Wanneer gaat de wet veranderen en wat gaat er veranderen?
Aanpassing van de Wet DBA kwam in 2021 op het bordje van het kabinet dat in dat jaar aantrad en tot medio 2024 demissionair regeerde. Dat startte op 7 oktober 2023 een internetconsultatie over de mogelijke opvolger van de Wet DBA: Wet Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden.
Inmiddels is, in de zomer van 2025 en weer een kabinet verder, wetsvoorstel Vbar naar de Tweede Kamer gegaan.Begin januari 2026 publiceerde de Belastingdienst Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026. Net als in 2025 worden in 2026 geen verzuimboetes opgelegd. Vergrijpboetes worden wel opgelegd – aan zowel werkenden als werkgevers.
De Belastingdienst heeft op haar website een aantal voorbeeldovereenkomsten van opdracht (ovo) gepubliceerd voor het inhuren van zelfstandigen.
Het gaat om algemene modelovereenkomsten en een reeks voorbeeldovereenkomsten specifiek voor branches en beroepsgroepen. De algemene overeenkomsten zijn bedoeld voor situaties waarin het gezag van de werkgever ontbreekt, situaties waarin de opdrachtnemer zich vrij kan laten vervangen en situaties waarin een intermediair bemiddelt tussen opdrachtgever en -nemer.
De voorbeeldovereenkomsten voor branches en beroepsgroepen zijn bedoeld voor iedereen die werkt volgens de voorwaarden van een branche of beroepsgroep. Deze zijn aan de Belastingdienst voorgelegd door sectoren, branches, ondernemers en zzp’ers. Er zijn bijvoorbeeld overeenkomsten voor de bouw en medische beroepen.
De modelovereenkomsten die enkel zijn gebaseerd op vrije vervanging zijn niet langer geldig als voorbeeldovereenkomst die zekerheid verschaft. Op grond van de uitspraak van de HR in de Deliveroo-zaak is dit model ingetrokken.
Op 11 januari 2021 startte een pilot voor 6 maanden om te onderzoeken of de webmodule beoordeling arbeidsrelatie als instrument behulpzaam is voor opdrachtgevers. Met deze module kunnen opdrachtgevers via een (anonieme) vragenlijst helder krijgen of een zelfstandige voor een klus ingehuurd kan worden of dat er een arbeidsovereenkomst nodig is.
De webmodule bleek geen succes. Desondanks geeft de webmodule wel meer duidelijkheid bij het beoordelen van de arbeidsrelatie; de module kunt u nog altijd raadplegen op de overheidssite ondernemersplein.nl.
Log in met de gebruikersnaam die je altijd gebruikt en die bij ons bekend is, maar met het wachtwoord van je bijbehorende werk- school- of privéaccount van Microsoft of Gmail
